Indiaಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಉತ್ಸವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ಈಗ Tamil Nadu, Kerala, West Bengal, Assam ಮತ್ತು Puducherry ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಚುನಾವಣೆಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಜನತಾಂತ್ರಿಕ ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಉತ್ಸವದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಿದೆ — ಚುನಾವಣೆಗಳು ದಿನೇ ದಿನೇ ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತಿವೆಯೇ? ಮತ್ತು ಅದು ‘ಪ್ಲುಟೋಕ್ರಸಿ’ (ಧನಿಕರ ಪ್ರಭುತ್ವ) ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಸೂಚನೆಯೇ?
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಣ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಭಾರೀ ಸಭೆಗಳು, ರೋಡ್‌ಶೋಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಚಾರ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಹಾಗೂ ಮತದಾರರನ್ನು ತಲುಪಲು ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಹಣದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವವರು ಮಾತ್ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಇದೆ.
ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣಾ ಹಣಕಾಸಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಿವೆ. ದೇಣಿಗೆಗಳ ಮೂಲ, ಖರ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೂ, Election Commission of Indiaಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ವೆಚ್ಚ ಮಿತಿ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಇನ್ನೂ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದರೂ, ಹಣದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ವೇದಿಕೆಯ ಬದಲು ಧನಿಕರ ಪ್ರಭಾವದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ മാറುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
