ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಾಣಿಯೆಂದರೆ Octopus. ಇದರ ದೇಹರಚನೆ ಹಾಗೂ ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಅನೇಕ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ‘ಮೇಟಿಂಗ್ ಆರ್ಮ್’ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಕೈ.
ಪುರುಷ ಆಕ್ಟೋಪಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೈ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದನ್ನು Hectocotylus ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೈ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪುರುಷ ಆಕ್ಟೋಪಸ್ ತನ್ನ ಶುಕ್ರಾಣುಗಳನ್ನು ‘Spermatophores’ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಹೆಕ್ಟೋಕೋಟೈಲಸ್ ಕೈ ಮೂಲಕ ಆ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಆಕ್ಟೋಪಸ್ ದೇಹದೊಳಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಆಕ್ಟೋಪಸ್‌ಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ವಿಶೇಷ ಕೈ ಮೂಲಕ ದೂರದಿಂದಲೇ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೈ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಹೆಣ್ಣಿನ ದೇಹದೊಳಗೆ ಉಳಿಯುವ ಘಟನೆಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಆಕ್ಟೋಪಸ್‌ನ ‘ಮೇಟಿಂಗ್ ಆರ್ಮ್’ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಚಿತ್ರ ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳ ಅದ್ಭುತ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
